Rehabilitacja Metodą NDT-Bobath

Rehabilitacja Metodą NDT-Bobath

Metoda NDT Bobath

Koncepcja Bobath, nazywana również Metodą Bobath lub w skrócie NDT-Bobath czyli ‘neuro-developmental treatment’ to podejście do rehabilitacji neurologicznej, które znajduje zastosowanie w ocenie i leczeniu pacjentów (np. U dorosłych po udarze czy dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym). Celem zastosowania koncepcji Bobath jest promowanie uczenia się motorycznego w celu efektywnej kontroli motorycznej w różnych środowiskach, poprawiając w ten sposób uczestnictwo i funkcjonowanie. Odbywa się to poprzez określone umiejętności obsługi pacjenta, które prowadzą pacjentów przez rozpoczęcie i zakończenie zamierzonych zadań.

Takie podejście do rehabilitacji neurologicznej ma charakter multidyscyplinarny i obejmuje przede wszystkim fizjoterapeutów, terapeutów zajęciowych oraz logopedów. W Stanach Zjednoczonych koncepcja Bobatha jest również znana jako „leczenie neurorozwojowe” (NDT).

Koncepcja Bobath została nazwana na cześć jej wynalazców: Berty Bobath (fizjoterapeuty) i Karela Bobatha (psychiatry / neurofizjologa). Ich praca koncentrowała się głównie na pacjentach z mózgowym porażeniem dziecięcym i udarem. Główne problemy tych grup pacjentów skutkowały utratą prawidłowego mechanizmu odruchów posturalnych i prawidłowych ruchów. Od samego początku koncepcja Bobatha skupiała się na odzyskaniu normalnych ruchów poprzez reedukację. Od tego czasu ewoluował, aby uwzględnić nowe informacje na temat neuroplastyczności, uczenia się motorycznego i kontroli motorycznej.

Terapeuci, którzy praktykują dziś koncepcję Bobatha, również przyjmują za cel opracowanie optymalnych wzorców ruchu poprzez zastosowanie ortezy i odpowiednich kompensacji, zamiast dążyć do całkowicie „normalnych” wzorców ruchu.

Wskazania:

Z szerokiego spektrum terapii Bobath mogą czerpać korzyści pacjenci w różnym wieku i z różnymi chorobami, takimi jak:

  • Nieprawidłowe ustawienie kręgosłupa (np.: skolioza)
  • Ograniczenia stawowe (np.: spowodowane bólem, przykurczami)
  • Zaburzenia neurologiczne:
    • choroby mięśni
    • porażenia obwodowe
    • uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego (m. in. mózgowe porażenie dziecięce)
    • hemipareza/udar
    • stwardnienie rozsiane
    • po uszkodzeniu rdzenia kręgowego
  • Stany bólowe po uszkodzeniu krążka międzykręgowego, rwie kulszowej
  • zaburzenia napięcia mięśniowego (nadmierna hipotonia lub hipertonia mięśniowa),
  • brak/ słaba kontrola głowy i tułowia,
  • utrwalona asymetria ułożeniowa,
  • problemy z ssaniem, połykaniem,
  • dysfunkcje będące następstwem wcześniactwa (m.in. martwicze zapalenie jelit)
  • choroby genetyczne (m.in. zespół Downa)

Przeciwwskazania:

  • ostre stany gorączkowe i choroby infekcyjne
  • wrodzona łamliwość kości
  • szczepienia żywymi szczepionkami
  • istniejąca ciąża u pacjentki
  • niektóre choroby, takie jak choroby serca
  • jednostki chorobowe, które wykluczają pacjenta z każdej formy leczenia fizjoterapeutycznego (kinezyterapeutycznego, czyli leczenia ruchem).

Rehabilitacja po Udarze

W Koncepcji Bobatha kontrola postawy jest podstawą, na której pacjenci zaczynają rozwijać swoje umiejętności. Pacjenci poddawani temu leczeniu zazwyczaj uczą się kontrolować postawy i ruchy, a następnie przechodzą do trudniejszych. Terapeuci analizują postawy i ruchy i szukają wszelkich nieprawidłowości, które mogą być obecne, gdy zostaną poproszeni o ich wykonanie. Przykłady typowych nieprawidłowych wzorców ruchowych obejmują obowiązkowe wzorce synergii. Wzorce te można opisać jako proces polegający na próbie wykonania izolowanego ruchu określonej kończyny, ale wyzwalanie użycia innych, zwykle niezaangażowanych mięśni (w porównaniu z normalnym ruchem) w celu uzyskania ruchu. Obowiązkowe wzorce synergii można dalej podzielić na komponenty synergii zgięcia i wyprostu zarówno dla kończyn górnych, jak i dolnych. Takie podejście wymaga aktywnego udziału zarówno pacjenta, jak i terapeuty. W zależności od pacjenta, cele rehabilitacji mogą działać na poprawę któregokolwiek lub wszystkich z następujących: kontroli postawy, koordynacji sekwencji ruchowych, inicjacji ruchu, optymalnego ułożenia ciała, nieprawidłowego napięcia lub osłabienia mięśni.  Leczenie będzie zatem odnosić się zarówno do negatywnych objawów, takich jak upośledzona kontrola postawy, jak i pozytywnych, takich jak spastyczność.

Czynności przypisane przez fizjoterapeutę lub terapeutę zajęciowego osobie, która przeszła udar, są wybierane na podstawie funkcjonalnego znaczenia i są zróżnicowane pod względem trudności i środowiska, w którym są wykonywane. Unika się stosowania mniej zaangażowanych segmentów danej osoby, zwanych również strategiami treningu kompensacyjnego. Przeniesienie czynności funkcjonalnych w środowisku domowym i środowiskowym w dużej mierze przypisuje się edukacji pacjenta, rodziny i opiekuna.

Nasi specjaliści:

Ewelina Rajchert

Ewelina Rajchert

Magister Fizjoterapii

"Jestem absolwentką Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Fizjoterapia jest
dla mnie nie tylko pracą z ciałem, ale również z osobą mieszkającą w środku..."